(Tamnhin.net) - Biệt dược mới chống nhồi máu cơ tim dùng cho người da đen hiệu quả hơn hẳn người da trắng - Các nhà khoa học Mỹ công bố. Dưới góc độ y học, liệu màu da người bệnh thực sự có ý nghĩa ?
Biệt dược BiDil, sản phẩm của hãng NitroMed được cơ quan kiểm soát Thực phẩm và Tân dược của Mỹ (FDA) cấp phép lưu hành từ tháng 11 năm 2004 đã gây ra cuộc tranh luận sôi nổi. Đó là biệt dược đầu tiên trong lịch sử y học được bào chế với mục đích dành cho đối tượng thuộc sắc tộc nhất định - người Mỹ gốc Phi.
Hãy cho họ thuốc này!
Lịch sử viên thuốc BiDil khá phức tạp. Ngay từ năm 1997, nhà sản xuất nó đã nỗ lực để có giấy phép của FDA. Người ta đã từ chối, bởi kết quả xét nghiệm cho thấy thuốc không đạt hiệu quả như báo cáo - cho dù nhà sản xuất khẳng định, biệt dược dành riêng cho bệnh nhân da đen. Thế nhưng những nghiên cứu mới nhất được thực hiện năm vừa rối với duy nhất đối tượng người Mỹ gốc Phi (trên một ngàn bệnh nhân tại 70 địa điểm khác nhau) lại cho thấy, việc sử dụng BiDil có tác dụng giảm hẳn nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Tham gia chương trình thử nghiệm là những người bị bệnh áp huyết cao. Số người tham gia được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất được uống độc nhất giả dược (placedo), nhóm hai - BiDil. Kết quả, tỷ lệ tử vong ở nhóm hai thấp hơn 43% so với nhóm thứ nhất và số người phải vào bệnh viện vì những rắc rối tim mạch giảm một phần ba ! Kết quả tuyệt vờ tới mức Hiệp hội các bác sỹ tim mạch da mầu (www.abcardio.org) – tổ chức tài trợ chương trình nghiên cứu lập tức đề nghị ngừng thử nghiệm và cho tất cả bệnh nhân da đen uống BiDil. Còn kết quả công trình đã được công bố trên tạp chí chuyên ngành có uy tín "New England Journal of Medicine".
Y học dành cho đàn ông da trắng
Ngay cùng thời gian, dư luận lại xôn xao bởi vụ việc BiDil chỉ là đỉnh chóp của núi băng y học hiện đại. Theo bản tường trình được tạp chí "Nature Genetics" đăng tải, thực tế đã lưu hành ít nhất 29 loại tân dược tác động với người Mỹ da trắng khác da đen, thí dụ - thuốc hạ huyết áp rất hiệu nghiệm với người Mỹ phái mày râu da trắng, song lại ít có tác dụng với người Mỹ phái mày râu gốc Phi. Đó là lý do vì sao tỷ lệ tử vong vì bệnh tim mạch ở cộng đồng thứ hai cao hơn đồng loại da trắng.
Michel Jackson là người chuyển từ da đen thành da trắng
Tại sao dư luận không biết về sự thật trên sớm hơn? Bởi cho đến những năm 90, trước khi tung ra thị trường, các tập đoàn dược phẩm chủ yếu thực hiện công việc thử nghiệm sản phẩm trên cơ thể người da trắng, và thường thuộc phái mày râu. Một trong những lý do dẫn đến thực tế như vậy vì số đông họ là đối tượng khá giả, nên cũng là khách hàng tiềm tàng. Mãi đến cách đây không lâu, những quy định mới của FDA mới bắt buộc các nhà sản xuất phải thử nghiệm thuốc với mọi đối tượng sắc tộc.
Và nhờ thế, các nhà khoa học bắt đầu biết nhiều hơn về tác dụng của những tân dược đã nổi tiếng. Thực ra BiDil hoàn toàn không phải là phát minh mới - nó chỉ là sự kết hợp của hai loại thuốc đã thông dụng trong điều trị bệnh tim: diazotan izosorbid và hydralazyn. Cả hai đều có tác dụng giảm thiểu gánh nặng cơ tim thông qua việc giãn cơ bắp và giãn mạch máu.
Rắc rối mầu da
Đằng sau những kết quả nghiên cứu BiDil ẩn giấu câu hỏi cơ bản - liệu ngoài mầu da, giữa người Mỹ gốc Phi và người da trắng gốc châu Âu còn có những khác biệt gì? Cho dù các nhà di truyền học có đảm bảo chắc chắn rằng, không lệ thuộc vào mầu da, 99, 9 phần trăm bản đồ gien của nhân loại là như nhau, song ai cũng biết - giữa các nhóm sắc tộc vẫn có những sự khác biệt nhất định. Một số khác biệt có thể lý giải bằng quá trình tiến hóa. Vẫn tồn tại lý thuyết cho rằng, bệnh thiếu máu di truyền xuất hiện ở châu Phi nhiều hơn, bởi nó đảm bảo khả năng tự vệ một phần trước bệnh sốt rét - thảm họa muôn đời của lục địa này.
Cuộc tranh luận về những khác biệt sắc tộc là công việc khó khăn đối với người Mỹ, trong các lý do có vết nhơ từ quá khứ. Mọi người vẫn chưa quên sự kiện vô nhân tính và dã man diễn ra năm 1932. Khi ấy, trong khuôn khổ một công trình nghiên cứu về bệnh hoa liễu, người ta đã chủ ý đổ vi trùng giang mai cho 400 người Mỹ da đen ở Tuskegee (bang Albama). Không thông báo sự việc cũng như không hề chữa trị cho họ, để sau đó quan sát con bệnh phát triển suốt thời gian 40 năm! Đó cũng là nghiên cứu y học duy nhất được tiến hành trên cơ thể người Mỹ gốc Phi.
Ngày nay các nhà khoa học nhấn mạnh rằng, những nghiên cứu về BiDil được thực hiện nhằm mục đích giúp đỡ người Mỹ gốc Phi - đối tượng bị tử vong vì bệnh tim nhiều hơn người da trắng, hoàn toàn không phải coi họ như vật thí nghiệm. - Điều đó không có nghĩa, thuốc chỉ chữa bệnh cho người da đen - TS. Jay Cohn (Đại học Minnesota), chuyên gia đã 35 năm nghiên cứu hai thuốc thành phần tạo ra BiBil. - Dường như ở đây muốn nói đến sự khác biệt rất nhỏ về gien, mà khoa học vẫn chưa có khả năng xác định. Về mặt thống kê, chắc chắn nó hiện diện ở người Mỹ gốc Phi nhiều hơn, cho dù có thể xảy ra với bất cứ ai -TS. Cohn nói thêm.
Vinh Thu (theo Zdrowie)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét